خاک دولومیت

دولومیت یا خاک دولومیت نوعی ماده معدنی که عموماً هم به صورت کانی معدنی و هم به صورت سنگ معدن با دانه بندی متفاوت در طبیعت یافت می شود. تعریفی که زمین شناسان برای دولومیت ارائه داده‌اند، این ماده را یک دولومیت معدنی که منشاء آن از  سنگهای رسوبی به همین نام است می دانند. سنگ های دولومیتی که دولومیت از آن فرآوری می‌شود یک کانی بسیار پرکاربرد است که از ترکیب کربنات منیزیم و کلسیم با ترکیب شیمیایی  CaMg(CO3)2تشکیل شده است. در طبیعت، برخی از کانی ها با کانی های سنگ مرمر با ترکیب دولومیتی نیز یافت می شود. منشأ سنگهای دولومیت از سنگ های رسوبی تشکیل شده است. خاک دولومیت، غنی از کربنات کلسیم است و همچنین درصد قابل توجهی منیزیم نیز در بافت آن وجود دارد. همین عامل آن را برای کاربردهای صنعتی، مناسب نموده است.

 

 ویژگی های فیزیکی خاک دولومیت

 خاک دولومیت در دسته ترکیبات معدنی کربنات ها دسته بندی می شود. این ماده معدنی اغلب در رنگ های سفید، صورتی، سبز، خاکستری، قهوه‌ای، سیاه و بی رنگ وجود دارد. کانی دولومیت، ظاهر شفاف دارد و سختی آن در حدود ۳ تا ۴ است. وزن مخصوص این ماده 8/2 و 92 گزارش شده است. ساختار شناسی کانی دولومیت به صورت هگزاگونال یا شش وجهی می باشد.  این ماده در اسید هیدروکلریک به آرامی حل می شود. هنگامی که دولومیت به صورت پود ریز تبدیل شود واکنش های قوی تری با اسیدها انجام خواهد داد.

جالب است بدانید که دولومیت بسیار به کانی کلسیک معدنی شباهت دارد. کلسیت عبارت است از کربنات کلسیم، در حالی که خاک دولومیت عبارت است از کربنات منیزیم کلسیم. این دو کانی معدنی به صورت دو ماده در کنار هم در منابع یاد می شوند. 

کانی کلسیت، سختی 3 دارد اما خاک دولومیت سختی سه تا چهار داشته و سختی آن از کانی کلسیتی بیشتر است. کانی کلسیت، واکنش های قوی تری با اسید هیدروکلریک سرد دارند، اما دولومیت به آرامی با اسید هیدروکلریک سرد واکنش می دهد.

 

برخی از واکنشهای جانشینی  که خاک دولومیت در آن شرکت می کند

 خاک دولومیت یک ماده معدنی حاوی یون های منیزیم و کلسیم است؛ طبیعی است اگر در مجاورت سایر یون های مشابه قرار گیرد، یک واکنش جانشینی انجام گیرد. از تماس خاک دولومیت با مقدار یون های آهن، دولومیت زرد به قهوه ای تغییر رنگ پیدا خواهد کرد. در این حالت، خاک دولومیت به کانی آنکریت، تبدیل می شود. دولومیت و آنکریت را هم ساختار  می نامند.  فرمول آنکریت به صورت (CaFe(CO3)2) می باشد.

 واکنش جالب دیگری که خاک دولومیت در آن شرکت می کند، تغییر رنگ کانی از سفید به سمت صورتی است. در این حالت هنگامی که مقداری یون منگنز در محلول وجود داشته باشد در مجاورت خاک دولومیت، ترکیب Kutnahorite  ، کربنات منگنز کلسیم  (CaMn(CO3)2)تشکیل خواهد شد که در نهایت منجر به طرح رنگ صورتی می شود. در این حالت کانی Kutnahorite  تشکیل شده که با دولومیت هم ساختار است.

 

 کاربردهای خاک دولومیت

 خاک دولومیت کاربرد های متعددی دارد. مهمترین کاربرد دولومیت استفاده از آن در صنایع ساخت و ساز است. از این ماده برای پی ریزی و اساس مواد پایه در جاده سازی و راه سازی استفاده می شود. برای این کار، مقدار مشخصی خاک دولومیت را به مخلوط بتن و آسفالت اضافه می‌کنند و در جاده سازی و پر کردن بستر راه استفاده می نمایند. همچنین برای کلسینه کردن در تولید سیمان به بلوک های سیمانی در ابعاد و اندازه های مشخص به کار می رود.

 واکنش خاک دولومیت با اسید ها منجر به کاربرد آنها در صنایع شیمیایی شده است. از این فرایند برای خنثی سازی اسیدها در صنایع تولید مواد شیمیایی و فرایند بازیابی جریان استفاده می کنند.

 خاک دولومیت، یک منبع غنی از منیزیم است؛ به همین دلیل از آن برای تولید فرآورده های صنعتی نظیر شیشه، آجر و سرامیک استفاده می شود. با استفاده از این ماده معدنی، سختی قابل توجهی در محصولات ایجاد می گردد.  این ماده معدنی، ترکیب مناسبی برای رسوب بسیاری از یون های فلزی نظیر سرب، روی و مس می باشد. شرایط رسوب یون‌های فلزی و خاک دولومیت زمانی فراهم است که دولومیت در اسید هیدروکلریک داغ حل شود، به این ترتیب باعث افت میزان PH  و رسوب فلزات خواهد شد.

 

آیا خاک دولومیت آهکی با آهک کلسیتی شبیه یکدیگر هستند؟

 از یک جهت، آهک کلسیتی و آهک دولومیتی، محصولاتی بسیار شبیه به یکدیگر هستند. هر دوی آنها از سنگ های آهکی منشأ گرفته اند و به شدت، PH خاک های اسیدی را افزایش خواهند داد. اما به راستی تفاوت اصلی این دو ترکیب معدنی چیست؟ دولومیت و کانی آهک کلسیتی، اثرات متفاوت و برجسته ای بر روی خاک خواهند داشت. اولین تفاوت این دو ماده در مقدار منیزیم آنها است. خاک دولومیت به مقدار زیادی منیزیم در کنار کربنات کلسیم ارائه می دهد اما آهک کلسیتی فقط شامل کربنات کلسیم است. همان طور که می‌دانید منیزیم یک ماده معدنی مهم برای رشد گیاهان است. اگر گیاهان به منیزیم نیاز داشته باشند، با افزودن مقدار مناسب خاک دولومیت، می‌توان شرایط خاک را بهبود بخشید؛ در صورتی که آهک کلسیتی این ویژگی را ندارد.

 

کاربرد خاک دولومیت در صنایع رنگ و پوشش

 یکی از موارد کاربردی خاک دولومیت در صنایع رنگ سازی می باشد. خاک دولومیتی در بسته‌بندی‌ های 25، 50 و 1000 کیلو گرمی مطابق با نیاز مشتری بسته بندی می شود. بسته های خاک دولومیت مطابق با استانداردهای تولید و با استفاده از ماشین آلات مدرن به مشتری ارائه می گردد. خاک دولومیت به رنگ سفید، درخشندگی قابل توجهی دارد و می تواند  به عنوان پرکننده، اثر ارزشمندی در تولید انواع رنگ داشته باشد.

 خاک دولومیت که برای صنایع رنگ به کار می رود باید با درصد خلوص بالا تولید شود تا از حضور ناخالصی های نظیر اکسیدهای آهن، اکسید کروم و اکسید منگنز در رنگ جلوگیری کند. بهترین درصد خلوص برای این ماده معدنی مورد استفاده در صنایع رنگ ۹۰ تا ۹۳ درصد می باشد. دانه بندی خاک دولومیت که در صنایع رنگ به کار می رود عموماً ۵۰۰ با ۹۵ درصد درخشندگی، 400، 300 و ... می باشد. قابل ذکر است که هر کارخانه تولید رنگ، یک استاندارد مخصوص برای خود در ویژگی های فیزیکی خاک دولومیت ارائه می دهد؛ به طور مثال، ممکن است یک کارخانه از دولومیت با مش ۵۰۰ استفاده کند و کارخانه دیگر به مش ۳۰۰ نیاز داشته باشد.

 کاربرد خاک دولومیت در صنایع تولید چینی لعاب دار و سرامیک ها

یکی از موارد کاربردی خاک دولومیت، استفاده از آن در صنایع تولید چینی و سرامیک لعاب دار است. این محصولات نیاز به منبع غنی از منیزیم و کلسیم دارند. علاوه بر خاک دولومیت، تالک معدنی نیز به این منظور استفاده می شود. یک نکته مهم در استفاده از خاک دولومیت در صنایع سرامیک وجود دارد؛ دولومیت هایی که به صورت تجاری در بازار وجود دارند از نظر تئوری، نسبت کربنات کلسیم به کربنات منیزیم را در مقدار ۵۴ به 64، حفظ نگرده اند. به همین دلیل، برای تنظیم شرایط فوق، معمولاً باید مقدار 1% یا کمتر از ترکیبات اکسید آلومینیوم، اکسید سیلیسیوم، اکسید کلسیم و اکسید منیزیم به مخلوط اضافه شود. این فرایند در دمای ۹۰۰ درجه سانتی گراد انجام می گیرد. مخلوط حاصل را به عنوان لعاب برای پوشش دادن سرامیک ها به کار می برند. فواید استفاده از این ماده در صنعت تولید چینی و سرامیک، افزایش سختی محصول است.

اطلاعات ایمنی و موارد فنی در مورد خاک دولومیت

خاک دولومیت در سه حوزه تنظیم کننده PH، ساخت و ساز و کشاورزی به کار می رود. این ماده طبق برگه اطلاعات ایمنی شیمیایی، یک ماده خورنده به شمار می رود. چنانچه خاک دولومیت یا محلول آن با چشم و پوست دست کارگران تماس پیدا کند، به شدت موجب سوزش تحریک و آسیب رسیدن به بافت پوست خواهد شد. قرار گرفتن در معرض غبارات این ماده، دستگاه تنفسی و ریه ها را به شدت تحریک خواهد کرد. دولومیت به شدت قلیایی است و اگر به آبهای سطحی و زیرزمینی راه پیدا کند، میزان PH را به شدت افزایش خواهد داد. چنانچه به طور تصادفی این ماده با پوست یا چشم تماس پیدا کرد در کوتاه ترین زمان با مقدار زیادی آب باید محل تماس را شستشو داده و اگر اثرات سوختگی مشاهده شد به سرعت مصدوم را به مرکز درمانی انتقال دهید.

 بسته بندی های خاک دولومیت باید در محفظه های پلاستیکی سر بسته نگهداری شود. مخازن فلزی برای این کار مناسب نیستند. مخازن حاوی خاک دولومیت را در کنار سایر مواد شیمیایی قرار ندهید. همچنین بسته بندی ها نباید از لحاظ فیزیکی آسیب دیده باشند. کارگرانی که با این ماده سر و کار دارند، هنگام کار باید از دستکش، ماسک، عینک و لباس مخصوص استفاده کنند. ذرات غبار که از خاک دولومیت در فضا پراکنده می‌شود به شدت خطرناک هستند.

 بسته بندی های دولومیت را در جای خشک و خنک و به دور از رطوبت نگهداری کنید. همچنین از قرار دادن اسیدهای شیمیایی در کنار بسته های این ماده معدنی جلوگیری کنید. خاک دولومیت، از لحاظ شیمیایی ترکیب پایدار است اما به طور کامل با آب واکنش داده و ترکیب هیدروکسید کلسیم را تولید می کند؛ این واکنش گرمازا می باشد. همچنین با دی اکسید کربن واکنش داده و کربنات کلسیم را تولید می کند.

تماس با ما

آدرس : تهران اتوبان شهید همت غرب، میدان دریاچه، خیابان شهید جوزانی غربی،جنب شهرک شهید صیاد شیرازی، فاز 2،مجتمع تجاری خلیج فارس،طبقه اول،واحد 75

شماره ثابت : 46084205-021

شماره همراه : 09128186370

 ایمیل : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید


تمام مطالب و تصاویر این وب سایت برای شرکت وایت شیمی محفوظ است

استفاده از تصاویر و مطالب این وب سایت با ذکر منبع بلامانع است