هشدار

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 473

جوش شیرین (بی کربنات سدیم)

جوش شیرین با نام علمی بی کربنات سدیم  دارای فرمول مولکولی NaHCO3 است. پیدایش این ماده با کشف ناترون که یک رسوب طبیعی متشکل از کربنات سدیم  Na2CO3 است توسط مصریان قرون وسطی صورت گرفت. آن ها از این ماده به عنوان صابون استفاده می کردند. اما بی کربنات سدیم  برای اولین بار در سال 1791 توسط شیمیدان فرانسوی نیکلاس لبلانک تولید شد.

اجزای سازنده بی کربنات سدیم

یک مولکول بی کربنات سدیم ترکیبی از یک اتم کربن، یک اتم سدیم، یک اتم هیدروژن و سه اتم اکسیژن در فرمول مولکولی NaHCO3 است. برمبنای وزن مولکولی، بی کربنات سدیم از 1/57 درصد سدیم، 4/27درصد اکسیژن، 3/14درصد کربن و 2/1 درصد هیدروژن تشکیل شده است.

خواص فیزیکی بی کربنات سدیم

رنگ، بو، طعم و حالت ماده همگی جز خواص فیزیکی بشمار می آیند. بی کربنات سدیم یک پودر بلوری سفید رنگ است که گاهی به شکل توده می شود. این ماده بی بو است و دارای طعمی تلخ با کمی مزه نمک می باشد. در دمای اتاق به حالت جامد وجود دارد و انحلال پذیری آن در حدود 3/10 گرم در 100 میلی لیتر آب است. همچنین جداسازی آن از آب با تبخیر آب صورت می گیرد.

جدول خواص بی کربنات سدیم

فرمول مولکولی

NaHCO3

جرم مولی

84 گرم بر مول

چگالی

159/2 گرم بر سانتی متر مکعب

نقطه ذوب

270 درجه سانتی گراد

انحلال پذیری در آب

10 گرم در 100 میلی لیتر آب در دمای 30 درجه سانتی گراد

انحلال پذیری در الکل

غیر قابل حل

اسیدیته

3/10

ضریب شکست

5/1

 

خواص شیمیایی بی کربنات سدیم

یک محلول 1 درصد مولار جوش شیرین در دمای اتاق دارایpH، 3/8 می باشد. این مقدار حاکی از قلیایی بودن آن است. طعم تلخ جوش شیرین نیز به واسطه همین ویژگی قلیایی بودن آن است. هنگام گرمایش جوش شیرین به بیش از دمای 50 درجه سانتی گراد، این ماده شروع به تجزیه شدن و تبدیل به آب، بی کربنات سدیم  و سدیم کربنات می کند.

تولید بی کربنات سدیم

برای تولید بی کربنات سدیم  در گام اول نیاز به سدیم کربنات یا خاکستر سودا است. خاکستر سودا را می توان بطور شیمیایی با استفاده از فرایند سالوی تولید کرد. روش دیگر تولید آن، استخراج از سنگ معدنی ترون است. در این روش سنگ معدنی پالایش شده و محلول دوغابی شامل سدیم کربنات و بی کربنات سدیم  از آن حاصل می شود.

سپس این محلول دوغابی درون سانتریفیوژ قرار داده می شود تا بلورها از مایعات جداسازی شوند. بلورهای جداسازی شده را درون محلول بی کربنات که از قبل تهیه شده حل می کنند تا زمانی که به حالت اشباع برسد. محلول اشباع  به جهت حذف مواد حل نشده فیلتر می شود و سپس به مخزن خوراک واحد تولید بی کربنات سدیم ارسال می شود.

در مرحله بعد کربن دی اکسید خالص به پایین برج وارد شده و تحت فشار قرار می گیرد. محلول اشباع کربنات سدیم با کربن دی اکسید در برج تماس داده شده و خنک می شود. محصول به وجود آمده از این فرایند بلورهای بی کربنات هستند که در پایین برج جمع آوری می شوند. این بلورها برای جداسازی محلول مازاد به سانتریفیوژ ارسال می گردند.

در گام بعدی بلورهای بی کربنات شستشو داده شده و به شکل ماده ای کیک مانند تبدیل می شوند. این ماده باید در مرحله بعد خشک شود. به همین جهت آن را به خشک کن های تسمه نقاله ای یا خشک کن های لوله عمودی که خشک کن های آنی نیز نامیده می شوند ارسال می کنند. درصد خلوص جوش شیرین تولید شده در این حالت بیش از 99 درصد است.

پس از تولید، بی کربنات سدیم  را بر اساس اندازه ذرات به گریدهای مختلفی تقسیم می کنند. این گریدها بر اساس نیاز مشتری تولید می شوند. بطور کل 3 گرید اصلی بر مبنای موارد مصرف بی کربنات سدیم  وجود دارد. گرید صنعتی، گرید خوراکی و گرید پزشکی. در این میان میزان خلوص گرید صنعتی از دو گرید دیگر کمتر است. با این حال اندازه ذرات، اصلی ترین عامل در تقسیم بندی گریدها محسوب می شود. گرید پودری و گرید گرانولی ریز کاربرد گسترده ای در مواد غذایی، مواد شیمیایی و دارویی دارند. گریدهای گرانولی با اندازه بزرگتر در مواد غذایی، ترکیبات پاک کننده و دارویی مورد استفاده قرار می گیرند.

گرید صنعتی بی کربنات سدیم  نیز دارای کاربردهای گوناگونی از جمله در سیالات حفاری، مواد اطفا حریق و تصفیه آب هستند. هر گرید در محفظه مخصوص به خود نگهداری می شود. در این محفظه ها کربن دی اکسید، هوا و رطوبت به طور کامل کنترل می شوند تا به گریدها آسیبی نرسد. سپس گریدها برای بسته بندی و ارسال آماده می شوند.

کاربردهای صنعتی جوش شیرین

صنعت نساجی و چرم

یکی از مهمترین کاربردهای بی کربنات سدیم، پاکسازی پارچه های پشمی و ابریشمی است. صنعت نساجی، بطور گسترده ای از بی کربنات سدیم برای رنگرزی و عملیات چاپ استفاده می کند. صنعت چرم همچنین از بی کربنات سدیم به عنوان یک عامل خنثی کننده عوامل رنگرزی در فرآیندهای دباغی استفاده می کند.

صنایع پلیمری

یکی از مهم ترین کاربردهای بی کربنات سدیم استفاده به عنوان یک کاتالیزور و تصفیه کننده در فرایند تولید پلاستیک های پیچیده و پلیمرهای است. از سوی دیگر به دلیل اینکه بی کربنات سدیم، دی اکسید کربن را آزاد می کند، به عنوان یک عامل پف دهنده در فرآیند تولید لاستیک و پلاستیک استفاده می شود.در این فرایند، دی اکسید کربن آزاد شده کنترل می شود تا به طور موثر اشیاء ساخته شده از لاستیک و پلاستیک شکل بگیرد.

ضد آلاینده

بی کربنات سدیم می تواند به راحتی برای کنترل بیولوژیکی فاضلاب مورد استفاده قرار گیرد. این ترکیب به طور اساسی تقاضای اکسیژن بیولوژیک را کنترل کرده و خاصیت قلیایی در پساب را حفظ می کند. همچنین قادر به کنترل بو نیز می باشد. علاوه بر این، بی کربنات سدیم یک جمع کننده بسیار مؤثر دی اکسید گوگرد است و به همین دلیل در گوگردزدایی گاز دودکش که یک روش برای تصفیه گازهای صنعتی است، استفاده می شود.

خاموش کننده های آتش

یکی از کاربردهای برجسته بی کربنات سدیم در تولید خاموش کننده آتش است. این خاموش کننده آتش ها را می توان به راحتی و به طور موثر در اطفای حریق ناشی از اتصالات برق و ترکیبات نفتی مورد استفاده قرار داد.

کاربردهای پزشکی

سوء هاضمه

بی کربنات سدیم یکی از آنتی اسیدهای شناخته شده است که توسط تعداد زیادی از شرکت های دارویی برای تولید داروهایی جهت درمان مشکلات سوء هاضمه خفیف مورد استفاده قرار می گیرد. متداول ترین نوع آن يک محلول آبی بي کربنات سديم است که برای درمان اختلالات گوارشی مثل سوء هاضمه اسيدی و سوزش معده استفاده می شود.

درمان اسیدی شدن خون

داروهایی که برای درمان اشکال ملایم اسیدی شدن خون مانند نارسایی مزمن کلیوی و اسیدی شدن کلیوی مورد استفاده قرار می گیرند حاوی مقدار قابل توجهی از بی کربنات سدیم هستند.

در حین ورزش های سنگین و طولانی، عضلات برای تامین انرژی کربوهیدرات را به اسید لاکتیک تبدیل می کنند. با گذشت زمان و با تجمع اسید لاکتیک در عضلات، ورزشکار دچار خستگی می شود. از این رو با راهکارهای کاهش اسید می توان خستگی ناشی از فعالیت های سنگین را به تعویق انداخت. بی کربنات سدیم از جمله موادی است که می تواند تجمع اسید لاکتیک در ماهیچه ها و خون را کاهش داده و موجب ارتقای عملکرد ورزشکاران شود.

قلیایی کردن ادرار

در برخی موارد از  بی کربنات سدیم به عنوان اجزای سازنده داروهایی برای قلیایی کردن ادرار استفاده می شود. این عمل برای درمان اوردوزهای آسپیرینی و سنگ های کلیوی اوریک اسیدی انجام می شود.

محصولات مراقبتی

 تولید کنندگان لوازم آرایشی و بهداشتی از بی کربنات سدیم به دلیل خاصیت عالی پاک کنندگی که دارد به عنوان ترکیب سازنده شوینده برای  دهان و دندان استفاده می کنند. این ماده همچنین به کاهش تولید اسید در دهان کمک می کند تا از عفونت دهان جلوگیری کند.

خمیر دندان های بدون فلوراید، حاوی مقادیر قابل توجهی از بی کربنات سدیم هستند. این ماده به دلیل دارا بودن خاصیت ضد انگلی در تولید شامپوها و بوگیرها مورد استفاده قرار می گیرد.

 

مراقبت پوست

خمیر ساخته شده از جوش شیرین و آب برای بهبود خارش ناشی از نیش حشرات و جوش موثر است. جوش شیرین همچنین به تسکین سوزش پوست به واسطه خنثی سازی سموم و محرک ها کمک می کند.

از جوش شیرین برای پاکسازی پوست صورت و دفع سلول های مرده، چربی و آلودگی از آن استفاده می شود. این عمل از طریق عمل سایش ذرات جوش شیرین با آلاینده های پوستی و خاصیت قلیایی آن امکان پذیر است. البته برای پوست های حساس استفاده از جوش شیرین باید با احتیاط صورت بگیرد چون ممکن است باعث ایجاد حساسیت هایی همچون قرمزی پوست، خارش و سوزش آن گردد.

کاربردهای خانگی جوش شیرین

پختن

از جوش شیرین برای پخت نان و کیک استفاده می شود. بکینگ پودر شامل مقادیر قابل توجهی جوش شیرین به همراه مقدار کمی فسفات است. در طول فرایند پخت و پز برخی مواد مانند فسفات ها، آب لیمو، سرکه، کاکائو و ماست با جوش شیرین واکنش می دهند و مقادیر قابل توجهی کربن دی اکسید تولید می کنند. تولید کربن دی اکسید باعث پف کردن کیک و نان و همچنین متخلخل شدن درون و نرم شدن بیرون آن می شود. علاوه بر این از جوش شیرین برای نرم کردن نخود در زمان جوش دادن نیز استفاده می شود.

پاک کننده ها

بسیاری از مواد پاک کننده خانگی، بی کربنات سدیم را به عنوان یک عنصر بسیار مهم در ترکیب خود دارند. اکثر ترکیبات پاک کننده که برای حذف لکه ها استفاده می شوند، دارای مقدار کمی از این ماده هستند.

نگهداری جوش شیرین

رطوبت نسبی و درجه حرارت بر جذب رطوبت و پایداری پودر بی کربنات سدیم موثر است. بی کربنات سدیم در هوای خشک پایدار است اما در هوا مرطوب به آرامی تجزیه می شود. بنابراین باید در یک ظرف کاملا بسته و در یک مکان سرد و خشک نگهداری شود. پودر بی کربنات سدیم در رطوبت نسبی 76 درصد و دمای 25 درجه سانتی گراد و همچنین رطوبت نسبی 48 درصد و دمای 40 درجه سانتی گراد پایدار است. در رطوبت نسبی54 درصد، درجه تجزیه کربوکسیلاتی بی کربنات سدیم نباید بیش از 5/4 درصد باشد تا از اثرات مضر بر پایداری آن جلوگیری شود.

در دمای محیط، محلول های آبی بی کربنات سدیم  به آرامی با تبدیل جزئی به کربنات تجزیه می شود. همزدن و گرمایش این روند را تسریع می کند. محلول آبی بی کربنات سدیم  در دمای 20 درجه سانتی گراد، شروع به تفکیک شدن به کربن دی اکسید و سدیم کربنات می کند. این تفکیک در دمای جوش به طور کامل صورت می گیرد.

تداخل بی کربنات سدیم  با ترکیبات دیگر

بی کربنات سدیم با اسیدها، نمک های اسیدی و بسیاری از نمک های قلیایی واکنش می دهد. این ماده قادر است سبب تیره شدن سالسیلات ها شود. رطوبت هوا و آب تبلور اجزای دیگر باعث می شود تا بی کربنات سدیم در حالت پودری با ترکیباتی همچون بوریک اسید و زاج واکنش دهد. بی کربنات سدیم در ترکیبات مایع حاوی بیسموت ساب نیترات، با اسید تشکیل شده از تجزیه نمک بیسموت واکنش می دهد.

در حالت محلول، بی کربنات سدیم  با داروهای بسیاری همچون سیپروفلوکسین، آمیودارون، نیکاردیپین و لووفلوکسین ناسازگار است.

اثرات دارویی بی کربنات سدیم

بی کربنات سدیم در فرمولاسیون تعدادی از داروها مانند برخی داروهای تزریقی، دارو چشم، گوش، داروهای موضعی و خوراکی استفاده می شود. بی کربنات سدیم در بدن به کاتیون سدیم متابولیزه می شود و از طریق دفع کلیوی از آن خارج می شود. آنیون بی کربنات نیز بخشی از ذخیره بی کربنات بدن می شود. دی اکسید کربن های تشکیل شده از طریق ریه ها حذف می شود. مقادیر بیش از حد بی کربنات سدیم ممکن است تعادل الکترولیتی بدن را مختل کرده و منجر به افزایش قلیای بدن یا احتمالا اضافه بار سدیم با عواقب بالقوه جدی شود. مقدار سدیم موجود در داروهای ضد اسید معده و ترکیبات گازدار می تواند باعث وخیم تر شدن نارسایی مزمن قلبی به ویژه در بیماران سالمند گردد. مصرف خوراکی بی کربنات سدیم، اسید معده را خنثی می کند و ممکن است موجب شکم درد و نفخ معده شود. هنگامی که بی کربنات سدیم به عنوان یک افزودنی یا ماده حاوی مواد دارویی استفاده می شود، به طور کلی به عنوان یک ماده مطلقا غیر سمی و غیر محرک محسوب می شود.

نکات ایمنی استفاده از جوش شیرین

در صورت تماس چشمی با جوش شیرین، چشم دچار سوزش می شود. در این مواقع باید به مدت 10 دقیقه چشم ها را با آب ولرم شستشو داده و از مالیدن دست به چشم ها خودداری شود.

جوش شیرین در صورت تماس پوستی مشکلی ایجاد نمی نماید. ولی در تماس با پوست های آسیب دیده باعث تحریک آن می شود. در این موارد باید پوست را 5 دقیقه با آب ولرم به خوبی شستشو داد.

جوش شیرین مصرف خوراکی دارد. با این حال مصرف مداوم آن با ایجاد اثرات نامطلوبی در سیستم گوارش و متابولیکی بدن همراه است. به همین علت استفاده از جوش شیرین در پخت نان ممنوع گردیده است.

تماس با ما

آدرس : تهران اتوبان شهید همت غرب، میدان دریاچه، خیابان شهید جوزانی غربی،جنب شهرک شهید صیاد شیرازی، فاز 2،مجتمع تجاری خلیج فارس،طبقه اول،واحد 75

شماره ثابت : 46084205-021

شماره همراه : 09128186370

 ایمیل : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید


تمام مطالب و تصاویر این وب سایت برای شرکت وایت شیمی محفوظ است

استفاده از تصاویر و مطالب این وب سایت با ذکر منبع بلامانع است