تولوئن

ترکیب شیمیایی تولوئن، مشهورترین هیدروکربن آروماتیک در صنایع نفت گاز و پتروشیمی محسوب می شود. این  ماده آلی در آب نامحلول بوده و دارای بویی شبیه تینر رنگ ها می باشد. ساختار مولکولی ترکیب شیمیایی تولوئن، همانند ترکیب آلی هیدروکربنی با یک گروه استخلافی متیل می باشد. این ترکیب آلی کاربردهای متنوعی در صنعت را تحت پوشش خود قرار داده است. در سیستم نامگذاری آیوپاک به این ماده آلی آروماتیک، نام متیل بنزین اختصاص داده شده است. اتیل بنزن در صنایع پالایشگاهی به عنوان خوراک ورودی و همچنین حلال به مصرف می رسد.

حلال معروف صنایع تولید رنگ و پوشش و همچنین تولید مصالح ساختمانی و انواع چسب به شمار می رود. علیرغم کاربردهای زیادی که ترکیب متیل بنزن در صنعت دارد، ملاحظات زیست محیطی و ایمنی شیمیایی باید به شدت برای آن اجرا گردد. انبار، ذخیره، خرید و فروش تولوئن همه طبق استانداردهای مواد شیمیایی خطرناک در صنایع، شناسایی و قابل اجرا هستند. در این مطلب به طور اختصاصی در مورد ترکیب اتیل بنزن، ویژگی ها و کاربردها و خواص فیزیکی و شیمیایی آن صحبت خواهیم کرد. 

 خواص شیمیایی تولوئن

متیل بنزن به عنوان یکی ترکیب آروماتیک با گروه های الکترون دوست، قابل واکنش است. این ترکیب، یک منبع غنی از الکترون محسوب می شود. اتم های هیدروژن در ساختار مولکولی بنزن، واکنش پذیری آن را موجب شده است؛ به همین دلیل، استخلاف های الکترون دوست در موقعیت پارا می ‌توانند جایگزین شوند. یکی از مهم‌ترین واکنش های استخلافی در مورد ترکیب متیل بنزن، کلرینه شدن آن است. جایگزین شدن اتم کلر در ترکیب فوق در موقعیت های مختلف امکان پذیر می باشد. شرایط عملیاتی جایگزینی برای این اتم، منجر به تولید ایزومر های مختلفی از تولوئن می گردد.

 متیل بنزین با پرمنگنات پتاسیم واکنش می دهد و محصول بنزوئیک اسید را تولید می کند. این ماده در واکنش با  کرومیل کلرید، به ترکیب بنزآلدهید تبدیل می شود. پرداختن به تمام واکنش هایی که ترکیب شیمیایی تولوئن در آن شرکت می کند به همراه مکانیسم آن ها و استخلاف های جانشینی از حوصله این بحث خارج می باشند.

 مطالعه ترکیب متیل بنزن و واکنش هایی که انجام می دهد در حوزه شیمی آلی دسته بندی می شود و دنیای پیچیده ای را در بر می گیرد. یکی از جالب ترین موضوعات در حوزه واکنش های استخلافی در ترکیب تولوئن، مسئله قدرت تفکیک اسیدی است. هیدروژن های موجود در ساختار ترکیب متیل بنزن خواص منحصر به فردی را برای این محصول ایجاد می‌کند.

  روش تولید تولوئن

 ترکیب شیمیایی تولوئن از نفت خام به دست می آید. متیل بنزن یک محصول جانبی در فرآیند تولید سوخت های گازی در فرایندهای کاتالیستی پالایشگاه می باشد. همچنین در طول فرآیند تولید کک و زغال، متیل بنزن یک محصول جانبی می باشد. در تمام فرآیندها ترکیب تولوئن تولید شده باید مورد عملیات جداسازی و خالص سازی از ناخالصی ها قرار گیرد. خالص سازی متیل بنزین از طریق فرایند تقطیر و استخراج حلال امکان پذیر است. 

 کاربردهای تولوئن

 ترکیب متیل بنزن کاربردهای گسترده صنعتی را پوشش می دهد. در ابتدای کار، این ترکیب به عنوان آغاز کننده تولید ترکیب بنزن در فرآیند هیدرودِآلکیلاسیون، وارد واکنش می شود. همچنین این واکنش در مجموعه واکنش های اکسیداسیون احیا در مخلوطی از بنزین و زایلین شرکت می‌کند. هنگامی که فرایند اکسیداسیون رخ می دهد، محصول نهایی واکنش ها ترکیباتی نظیر بنزآلدهید و بنزوئیک اسید خواهند بود. این دو ماده، ترکیبات حد واسط در واکنش محسوب می شوند. در  سنتز ترکیب بنزن و زایلین، ترکیب متیل بنزن به عنوان خوراک ورودی مورد استفاده قرار می گیرد. تمام مشتقات آلی ترکیب تولوئن نظیر کف پلی اورتان ون TNT یا تری نیترو تولوئن و همچنین بسیاری از داروهای سنتزی با استفاده از متیل بنزن تولید می شوند.

 یکی دیگر از کاربردهای گسترده و پر طرفدار ترکیب متیل بنزن، استفاده از آن به عنوان حلال آلی در صنایع مواد شیمیایی، تولید رنگ، رزین، پوشش، چسب های صنعتی، تولید انواع لاستیک، حلال های چرم، واکنشگرهای شیمیایی در صنایع شوینده و ... می باشد. بیشترین مصرف متیل بنزن در صنایع رنگ و پوشش ثبت شده است.

 یکی دیگر از کاربردهای تولوئن استفاده از آن به عنوان متعادل کننده عدد اکتان سوخت های گازی می باشد. سوخت های گازی مهمترین سوخت‌های احتراق هستند که برای موتورهای احتراق داخلی مصرف می شوند. تاریخچه استفاده از متیل بنزن برای متعادل کننده عدد اکتان سوخت های گازی در شرکت های معروف دنیا مانند موتورهای هوندا جذاب و شنیدنی است. درصد استفاده از متیل بنزن در موتورهای احتراق داخلی بستگی به سیستم‌ها و توان عملکردی موتور دارد. با توجه به دانسیته سوخت و سایر فاکتورها، سوخت های گازی اگر به مرحله پیش گرمایی نرسند، قادر به احتراق نخواهند بود. همین عامل موجب شد تا افزودنی هایی نظیر تولوئن به سوخت پیشنهاد گردد، تا بتواند عدد اکتان را بهبود دهد. با استفاده از این قابلیت از ترکیب متیل بنزن در تولید سوخت های جت نیز استفاده می شود.

 سایر کاربردهای حلال تولوئن به کاربردهای تحقیقاتی و آزمایشگاهی به عنوان حلال برای ترکیبات نانویی با ساختار کربنی اختصاص دارد؛ نمونه‌ای از این ترکیبات نانو، نانو لوله های کربنی می باشند. حلال تولوئن قادر است اثرات چسب صنعتی که بر روی سطح مصالح ساختمانی باقی مانده است را در خود حل کند. بسیاری از مطالعات تحقیقاتی آزمایشگاه ها در حوزه استخراج حلال با استفاده از حلال متیل بنزن انجام می گیرد. 

 بررسی سمیت ترکیب تولوئن

 با توجه به اینکه ترکیب شیمیایی متیل بنزن به شدت واکنش پذیر و قابل اشتعال است، ملاحظات زیست محیطی و مطالعات در خصوص میزان سمیت این ماده مورد توجه قرار گرفته است. قرار گرفتن در معرض بخارات حلال تولوئن در سطح کم و متوسط منجر به ایجاد عوارضی نظیر خستگی، سردرگمی و گیجی، ضعف و از دست دادن حافظه، حالت تهوع، از دست دادن اشتها، کاهش شنوایی و کاهش بینایی می شود.  زمان تماس با متیل بنزن اگر بسیار اندک باشد، تمام این عوارض در مدت کوتاه برطرف خواهند شد اما برای افرادی که با حجم بالای این ماده تماس دارند، در مدت زمان، کوتاه منجر به تهوع، خواب آلودگی و حتی مرگ آنها خواهد شد.

 ترکیب شیمیایی تولوئن در مقایسه با ترکیب بنزن، خاصیت سمیت کمتری دارد اما به شدت به کارگرانی که با این حلال ها سر و کار دارند توصیه می کنیم هنگام کار از دستکش و عینک و لباس کار مخصوص به همراه ماسک استفاده کنند. کارگران پالایشگاه ها و کارخانه های رنگ و چسب صنعتی به صورت دوره ای باید مورد آزمایش های تشخیصی بالینی قرار گیرند تا از اثرات حاد تولوئن در امان باشند.

اطلاعات ایمنی و شیمیایی ترکیب شیمیایی تولوئن

اطلاعات ایمنی در خصوص ترکیب شیمیایی تولوئن که در منابع درج شده است و بر طبق اطلاعات لوزی خطر، متیل بنزن جزو حلال های به شدت سمی و با خاصیت اشتعال پذیری بالا دسته بندی می شود. این ترکیب برای چشم، پوست، سیستم تنفسی و دستگاه عصبی به شدت خطرناک است. این حلال دارای رنگ شفاف به صورت مایع و بویی شبیه بنزن می باشد. نقطه انجماد تولوئن، 95- درجه سانتی گراد است و وزن مولکولی آن 14/92 می باشد.

اگر بسته بندی های حاوی ترکیب متیل بنزن با احتراق در تماس بودند، بهترین راه دفع اشتعال، استفاده از اسپری آب سرد می باشد؛ تا زمانی که شعله به طور کامل خاموش شود. اگر منابع تولید آتش‌سوزی ناشی از جریان الکتریسیته باشد باید از کف خاموش کننده استفاده شود و از پاشیدن آب روی بسته های جدا خودداری گردد.  حلال تولوئن در دمای 480 درجه سانتیگراد به طور خود به خود آتش می‌گیرد. دمای جرقه برای این ترکیب ۴ درجه سانتی‌گراد است.

 افرادی که با  ماده شیمیایی تولوئن کار می کنند پس از هر بار استفاده و پایان کار روزانه باید لباس های کار خود را شستشو داده و دست و صورت خود را به طور کامل با آب بشویند. ظروف نگهداری متیل بنزین باید در محل خشک و خنک دارای تهویه قوی و به دور از هر گونه منابع حرارت و جرقه ذخیره شوند و ظروفی که برای ذخیره بنزین استفاده می شود نباید تحت فرآیند جوشکاری، لحیم کاری، فشار و حتی برش قرار داده شوند. درب مخازن باید با دقت باز شود چرا که ممکن است بخارات آن با فشار به فضا پراکنده شود.

ظروف حاوی متیل بنزن نباید در مجاورت سایر مواد شیمیایی و یا مواد اکسید کننده قوی نگهداری شوند. استفاده از تخلیه الکتریکی برای جلوگیری از جرقه در انبار ذخیره این حلال، لازم و ضروری است.

هنگامی که ترکیب متیل بنزن به آب های سطحی راه پیدا کند به سرعت تبخیر می شود و در فضا پراکنده می گردد. نیمه ‌عمر ترکیب تولوئن در حدود ۵ ساعت در دمای ۲۵ درجه سانتی گراد می باشد. این مقدار با افزایش عمق آب افزایش پیدا خواهد کرد. تجزیه زیستی ترکیب متیل بنزین در آب کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ اگر این حلال به خاک راه پیدا کند پس از ۲۰ روز، ۶۳ درصد تا ۸۶ درصد آن تجزیه خواهد شد؛ پس از ۲ تا ۳ روز، ۵ میلی گرم از ترکیب تولوئن در یک کیلوگرم خاک تجزیه می شود؛ این مقدار برای ۹ تا ۱۲ روز برابر با ۲۰۰ میلی گرم در یک کیلوگرم خاک می باشد.

مجموعه وایت شیمی با در اختیار داشتن انبارهای ایمن و با تجهیزات کامل آماده ارائه حلال های تولوئن و بنزن به مشتریان و صنایع عزیز می باشد. برای دریافت قیمت خرید متیل بنزن با این مجموعه تماس حاصل کنید.

تماس با ما

آدرس : تهران اتوبان شهید همت غرب، میدان دریاچه، خیابان شهید جوزانی غربی،جنب شهرک شهید صیاد شیرازی، فاز 2،مجتمع تجاری خلیج فارس،طبقه اول،واحد 75

شماره ثابت : 46084205-021

شماره همراه : 09128186370

 ایمیل : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید


تمام مطالب و تصاویر این وب سایت برای شرکت وایت شیمی محفوظ است

استفاده از تصاویر و مطالب این وب سایت با ذکر منبع بلامانع است